در اندازه 8 و 10 سانتی متر
پتری دیش یکی از ظروف آزمایشگاهی پر کاربرد در علم زیست شناسی و علوم آزمایشگاهی میباشد. این ظروف بسته به کاربرد در دو نوع پتری دیش شیشه ای و پتری دیش پلاستیکی ساخته می شوند. در علوم زیستی معمولا به این ظرف پلیت هم گفته می شود. مهمترین و رایجترین کاربرد ظروف پتری دیش، استفاده از آن در کشت سلولی است. سلولها به شرط داشتن یک محیط مناسب و مواد غذایی کافی، در محیط ارائه شده رشد میکنند. ظرف پتری این محیط را در اختیار سلولها قرار میدهد و آنها را از آلودگی مصون نگه میدارد.
قبل از اختراع ظرف پتری، ظروف مختلف دیگری نیز وجود داشت که برای این منظور به کار گرفته میشد، اما یا آلوده میشدند و یا سطحشان برای کشت یک سلول کوچک بود. برای مثال لولههای آزمایش را در نظر بگیرید که بلند و استوانهای شکل هستند. اگر چه مواد استفاده شده در آنها به گونهای ساخته شده که آنها را در یک حالت شیب دار نگه دارد، ولی سلولها، فضایی را که برای رشد در ظرفهای پتری به دست میآورند مناسبتر از این گونه از ظرفها است. جدای از این، حتی اگر دهانهی لولههای آزمایش با چوب پنبه نیز پوشانده شود، باز هم آلوده میشوند در حالی که در پوشهای مورد استفاده در ظرف پتری طوری است که جلوی آلودگی را میگیرد. این در پوشها به سهولت روی ظرف قرار میگیرند و کشتهای سلولی را در مقابل آلودگی حفظ میکنند. در ادامه روش صحیح استفاده از ظروف پتری بیان شده است.
انواع سایز پتری دیش
پتری دیش ظرفی بشقاب مانند از جنس شیشه یا پلاستیک با عمق کم و دردار است بیشترین کاربرد آن برای نگهداری مواد خصوصا برای کشت سلول یا خزههای ریز می باشد. پتریش ها بسته به اندازه در اندازه های مختلفی ساخته می شود. اندازه پتری دیش ها بر اساس قطر دهانه آن می باشد. بر این اساس پتری دیش ها در اندازه های مختلف 6، 8، 10، 12 و 15 سانتی متر ارائه می شوند. پتری دیش های مدرن معمولا دارای حلقه ها یا شکاف هایی بر روی در ها و قاعده شان هستند تا زمانی که روی هم انباشته می شوند، کمتر مستعد لغزیدن روی همدیگر باشند. پتری دیش ها به حالت سر و ته مورد انکوباسیون قرار می گیرند تا خطر آلوده شدن با ذرات هوا بردی که روی آن ها می نشینند کم شود و از تجمع هر گونه چگالی آبی که محیط کشت را به خطر بیاندازد یا در آن خلل ایجاد کند، گرفته شود.
معمولا با استفاده از ظروف مختلف مانند پیپت پاستور، ارلن، استوانه مدرج و … مواد را به داخل پتری دیش منتقل می کنند و برای شستن آن نیز از ظروفی مانند پیست استفاده می کنند.
پتری دیش یک شیشه کم عمق و لبه دار است که زیست شناسان برای کشت سلولی از آن استفاه میکنند و نام خود را از باکتری شناس آلمانی، ژولیس ریچارد پتری، گرفته است. این ظرف را میتوان در شرایط حرارت خشک هوای داغ فر در ۱۶۰ درجه برای یک ساعت استریل نمود.
این ظروف شیشه ای یا پلاستیکی (یک بار مصرف) هستند که در داخل آنها محیط های کشت جامد (آگار) ریخته می شود. پلیت دارای دو کفه بوده و محیط کشت همیشه در کفه با قطر کمتر ریخته می شود، پس از کشت پلیت ها به صورت وارونه داخل انکوباتور قرار داده می شوند به گونه ای که کفه با قطر کمتر و دارای محیط کشت در بالا قرار می گیرد تا از تبخیر آب موجود در محیط کشت و خشک شدن آن جلوگیری گردد. هم چنین از برگشت قطرات آب ایجاد شده ناشی از متابولیسم باکتری داخل درب پلیت به سطح محیط کشت و تداخل کلنی ها جلوگیری می نماید. پلیت های شیشه ای را می توان چندین بار به کمک فور و یا اتوکلاو استریل نمود اما پلیت های پلاستیکی توسط شرکت سازنده فقط یک بار با اشعه گاما استریل می شوند. در پایان هر آزمایش، اطلاعات مورد نظر ( نام بیمار- تاریخ- شماره گروه و …. ) بر روی کفه دارای محیط کشت با ماژیک مارکر نوشته می شود.پتری دیش های مدرن معمولا دارای حلقه ها یا شکاف هایی بر روی درب ها و قاعده شان هستند تا زمانی که روی هم انباشته می شوند، کمتر مستعد لغزیدن روی همدیگر باشند.
